Enjoy life

Duurzaam leren

Op mijn recente Post 'weg met de klaslokalen' kreeg ik leuke reacties binnen. Een daarvan: "Oh wat lijkt het mij heerlijk om mijn kind naar zo'n school te brengen. En nog veel heerlijker om op deze manier kinderen een en ander bij te brengen." Dit zette mij meteen toe om een kleine speurtocht te beginnen binnen, onze landsgrenzen, hoe het gesteld is met de duurzaamheid in ons basisonderwijs. Aan stichtingen, instituten, adviesorganen, adviseurs en een heuse petitie (ja, zelfs een ecokeurmerk voor scholen), geen gebrek. Maar qua het in de praktijk brengen kwam ik niet verder als OBS de Kariboe en die is duidelijk een voorloper op het gebied van duurzaamheid, met niet alleen een geheel duurzaam schoolgebouw maar ook integratie van het thema duurzaamheid in alle lessen. De focus op duurzaamheid uit zich daarnaast in het opzetten van een natuurschoolplein, energiebesparende maatregelingen en de ambitie om aanspreekpunt te zijn in de wijk voor duurzame ontwikkelingen. De school is verder ook een inzamelpunt van Wecycle en er staat een Tassenbol. Helaas bij mijn zoontje op school (en bij jullie?) komen ze niet verder dan het inzamelen van lege batterijen, sponsorloop goede doelen en steun aan een ontwikkelingsproject. Hoe komt dat? Het argument zou niet mogen zijn dorpsschooltje of rol van overheid (bijvoorbeeld de gemeente). Of doen ze meer? Maar zie je dat als ouder niet (door bijvoorbeeld gebrekkige communicatie)? En natuurlijk kom ik direct op het feit: dat het primaire doel van een school natuurlijk niet het streven is naar meest duurzaamste school. Het streven zou overigens ook niet hoogste cito score moeten zijn, wel het beste onderwijs geven. En dat betekent, mijn inziens, in deze tijd (van toenemende complexiteit, onderlinge afhankelijkheid en samenhang) dat je kinderen wil leren om te gaan met de problemen van nu én van de toekomst op een manier die bijdraagt aan een wereld die voor iedereen de moeite waard is om in te leven; zowel voor de huidige als voor de toekomstige generaties. Kinderen bewust maken van het proces van globalisering en wat ze zelf kunnen doen om te werken aan een betere toekomst voor iedereen. Natuurlijk zijn de huidige "vakken" zoals die nu aan bod komen belangrijk. Maar wat mijns inziens ontbreekt, is het ontwikkelen van inzicht in de samenhang tussen de onderdelen. Onze kinderen moeten echt leren (wij volwassen trouwens ook nog, hoor!) dat de problemen in onze tijd interdisciplinair, met elkaar verbonden, complex en dynamisch zijn. Moet deze 'visie' nu vanuit bovenaf (bestuur, directie) de school binnen komen (en dus hierop braaf blijven wachten)? Of moet je dit onderwerp als ouder inbrengen (met het gevaar is dan dat je ogen van de school bemoeit met het beleid), waarbij je natuurlijk wil je dat er verder gedacht wordt dan "duurzame scholenbouw". Een ding wordt mij steeds duidelijker de kloof steeds groter wordt tussen de complexiteit en samenhang in de wereld van vandaag enerzijds en de investeringen die we doen om onze kinderen deze complexiteit te leren begrijpen anderzijds. 

Freehouse

Freehouse in de Afrikaanderwijk, Rotterdam. Mijns inziens een ingenieuze en bewonderenswaardige manier om een achterstandswijk tot kunst te verheffen. Niet verwonderlijk dus dat Blom & Moors in Avro Kunstuur vertelde waarom zij Jeanne van Heeswijk met Freehouse nomineren voor de Designprijs 2011. Inspirerend!

 

Street art

Ben je grote fan van street art? Dan is deze site een must-see. Ook een mooie terugblik op enkele van de meest innovatieve geïmproviseerde street art van het afgelopen jaar is nu op deze website te bewonderen.

Weg met de leslokalen

Ik denk dat we het er wel overeens zijn dat creativiteit voor kinderen belangrijk is. En gelukkig onstaat er een steeds groter draagvlak voor dit pleidooi, zie bijvoorbeeld mijn recente post over "waarom creativiteit belangrijk is". Niet alleen ouders hebben hierin mijns inziens hierin een grote rol. Maar ook scholen, een kind brengt inmmers minimaal 7520 uur van zijn/haar tijd door in een leslokaal en dan niet alleen door cultuureducatie aan te bieden. Net als deze tijd vraagt om 'het nieuwe werken' (meer vertrouwen, output gericht, meer vrijheid, brede ondersteuning in faciliteiten), zal het onderwijs ook moeten vernieuwen, mijns inziens. De Vitra-scholengroep in Zweden neemt in iedergeval een drastische maatregel: ze schaffen alle klaslokalen in hun scholen af. Jannie Jeppesen, het hoofd van Vittra Telefonplan stelt dat het design van de school de bedoeling heeft om de creativiteit en nieuwsgierigheid van de kinderen te stimuleren (en daar staat ze overigens niet alleen in. Een van de mooiste uitspraken, die ik de laaste tijd las, is van de schooldirecteur van de Green School in Bali: "if you go to a school that looks like a box, you will only be able to think within the box") en hen de mogelijkheden biedt om zowel zelfstandig als samen te werken. In de school zijn er ook geen traditionele jaarklassen, kinderen krijgen les gebaseerd op hun niveau. Zeker inspirerend en geeft stof toch nadenken, toch? En trouwens ook fantastisch design!

Green school

Een van de prachtigste uitspraken van de laatste tijd, die ik las, is van de schooldirecteur van de Green School in Bali: "if you go to a school that looks like a box, you will only be able to think within the box". Op de Green School in Bali wordt een nieuwe generatie opgeleid: bewust van de omgeving om zich heen en van zichzelf. Kinderen die zich verantwoordelijk voelen voor de wereld en voor wat ze daarvan gebruiken. Niet alleen het het schoolprogramma is er anders, dan op een gewone school (naast vakken als wiskunde, natuurkunde en engels krijgen ze ook  les in kunst, muziek, drama, yoga en permacultuur). Ook het gebouw. Nu zie ik je denken, niet ieder kind hoeft toch opgeleid te worden tot greenpeace-activist? Maar de zorg voor deze planeet speelt in elke ervaring van een mens wel mee. Een kind dat iets van zich zelf leert verzorgen, zal later beter nadenken om zomaar een stuk groen land op te offeren. En dat is toch wat wij, ik in iedergeval ik probeer mee te geven aan mijn zoontje van 7. Niet dé oplossing in te lepelen, als die al zou bestaan, wel om hem zelf bewust eigen keuzes te laten vormen.

Willem Blake

Afgelopen dinsdag (geheel aan mij ontgaan, hoor! En hoogstwaarschijnlijk ook aan jou?) vond de  Art’s Birthday 2012  plaats. Klaarblijke, een viering ter nagedachtenis aan de Franse Fluxus kunstenaar Robert Filliou, die op op 17 januari 1963 verklaarde dat 1 miljoen jaar geleden iemand een droge spons in een emmer met water gooide (bijzonder!?). Dit moment markeert volgens Filliou de geboorte van de kunst.
Fluxus is de kunststroming met een hoop serieuze en minder serieuze gekkigheid. Zeker in de roemruchte zestiger jaren was de fluxus beweging een belangrijke kunststroming, die heilige huisjes omver wierp en het experiment in alle gradaties exploiteerde. Hoe dan ook: Tien jaar later, in 1973, vond de eerste echte viering plaats. Toen vierde Filliou dus de 1 miljoen en tiende verjaardag van de Kunst. Dat gebeurde in de Neue Galerie in Aachen. Filliou stierf in 1987, maar verschillende kunstenaars hielden het gebruik van “La Fête Permanente” zoals Filliou het zelf omschreef, in ere door de verjaardagsviering van de Kunst voort te zetten in de vorm van mail art, faxmail en slow scan televisie. Een soort internetkunst avant la lettre... Afijn, deze 1 miljoen en negenenveertigste verjaardag van de kunst was te beluisten via de VPRO, ,Café Sonore op de Radio. Met een live performance van een geluidskunstenaars trio speciaal voor Art’s Birthday 2012 voerde zij de performance “Proverbs of Hell” uit, Poëzie van William Blake. En dit laatste, of beter gezegd die laatste man heeft mijn aandacht getrokken. En het zou mij niets verbazen als deze maatschappij kritische 'schrijver' uit de tweede helft van de achtiende eeuw weer voor een tweede maal even in de mode komt na de zeventige jaren, toen hij ontdekt werd door de generatie van’ flower power’ en Timothy Leary. Nu wordt bij zijn 'Proverbs of Hell'  geschreven "have been culled for the slogans of student protest and become axioms of modern thought". Oude tijden herleven?

Buitenruimte

Gisteren betrapte ik mezelf er weer eens op dat ik zat te mopperen op mijn woonplaats. Gebrek aan creativiteit (geen open visier, 'klein' denken, protectionisme, weinig kunst en cultuur beleving, etc. Hoewel... ik moet eerlijk zijn, dat hier langzaam wel wat verandering in aan het komen is, in toekomstige posts kan je meer over gaan lezen over creative initiatieven in Vianen en omstreken). Maar wij hebben/kennen vooral nog geen broedplaatsen. De Gemeente Vianen heeft geen, kent geen 'onderdeel' dat tot taak heeft meer betaalbare ateliers en (woon-) werkruimtes voor kunstenaars en broedplaats groepen te realiseren in samen- werking met de doelgroep- organisaties, stadsdelen, centrale diensten, corporaties, makelaars, ontwikkelaars en banken. En veel sociaal en culturele binnenruimtes voor goed samenzijn hebben we in Vianen ook al niet. (Openbare) buitenruimte hebben we daarin tegen wel voldoende. Het Eureka gevoel kwam daarom snel boven toen ik las over het initiatief van Teresa Borasino, want zij trekt zich namelijk van bovenstaan  niets aan. Zij organiseert gewoon een etentje… buiten. Het idee... de buitenruimte is tenslotte altijd goed voor ontmoetingen; ook in de winter. Vanuit de Kijkruimte werkt zij aan het kunstproject ‘Aan tafel op straat’. Het idee is om een huiskamer op straat te maken en hierin met elkaar te eten. Teresa, mocht je dit lezen bedankt en ik heb mij voorgenomen niet meer te mopperen op het ontbreken van geschikte ruimte in Vianen.

The Making of An Activist

Activisme is nog steeds een beetje eng, met veelal een negatieve connotatie. Laat staan in combinatie met (alleen al het woord) kinderen. Dit merk ik nog wel eens als we het kunst-doe-boek creatieve munitie bespreken. Zelf onder de makers onderling is hier een gezonde discussie over geweest. In de van Dale wordt activisme beschreven als "het streven om een idee uit te dragen door bedrijvige werkzaamheid". Wat is er mis mee om in beweging te komen, een gezamelijke inspanning voor..., niets toch!? Ik hou wel van resultaat en vind niets bevredigender dan het zien slagen van een gezamenlijke inspanning, zeker als we de wereld daardoor samen een beetje beter, mooier, eerlijker of blijer kunnen maken. Daarmee heb ik niet de illusie dat ik de wereld ga redden, hoor. De hongersnood oplos of aan de basis zal staan van een eerlijkere verdeling. Ik geloof juist in vele druppels op de gloeiende plaat van/uit mijn directe omgeving. En hopelijk is het boek creatieve munitie er daar een van! 

Een boek dat je in iedergeval vast aanzet tot actie is 'The Making of An Activist'. Vol levendige beelden en inspirerende woorden, reisverhalen, gedichten en sprankelende kunstweren, is 'The Making of An Activist' meer dan alleen een scrapbook vol 'Free The Children' uitspraken. Het is een aanzet tot een een meer betrokken, actief en medelevend leven, het laat intieme portreten zien van gepassioneerde, krachtige jonge activisten. Het boek is tot stand gekomen door Fotografe Lekha Singh met bijdragen van Free The Children/Me to We 'familieleden'. 'The Making of An Activist' verteld verhalen, een refelectie voor jong en oud. Heerlijke al die boeken voor een leven vol positieve verandering!

Waarom creativiteit belangrijk is

Twee dagen geleden zette ik al het inspirerende filmpje: ‘Kunsteducatie is broodnodig‘ online op mijn blog. In dit filmpje, dat in opdracht is gemaakt van Kunstgebouw, de provinciale organisatie voor kunst en cultuur in Zuid-Holland, legt Mark Mieras, journalist/onderzoeker, uit waarom kunsteducatie essentieel is voor de ontwikkeling van het kinderbrein en roept hij op "als je de toekomst serieus wilt nemen, kunsteducatie door ons allen serieus genomen moet worden". Ook ik roep al een een aantal jaar dat creativiteit belangrijk is voor volwassen als kinderen en daarom verzamel en lees ik alles wat los en vast aangaande dit 'pleidooi. Hier enkele bronnen die inspirend zijn om te lezen: Cultuureducatie goed voor de hersenen (p20/21). Een artikel Mark Mieras in het Kunstgebouw magazine (november 2011). “Leerlingen zijn geen vat dat je moet vullen, je moet een vuur in ze ontsteken.”. Een interview met Lodewijk Ouwens en Mark Mieras – Cultuurplein magazine (oktober 2011).  Stop de ontspeelsing van de samenleving Nog een artikel Mark Mieras voor SKVR en KCR - Trouw (24 december 2011). De bekende Sir Ken Robinson: Do schools kill creativity?uit TEDtalk, waar ik al eerder over poste. En Niet voor de winst van Martha Nussbaum. Dit boek is "haar indringende pleidooi om kunst, literatuur, talen, muziek, filosofie, geschiedenis, religie en cultuur, kortom de 'liberal arts', niet als een overbodige luxe te zien, maar als essentieel voor de vorming van elke volwassene tot mondige staatsburger." Zie de Volkskrant 29 augustus 2011. Veel leesplezier!

Kunst is belangrijk voor de hersenen

“Kunst is belangrijk voor de hersenen. Kunst is spel, en spel is de motor voor de ontwikkeling van hersenen. Wie speelt, houdt zijn hersenen lenig. Wie speelt, blijft jong van geest.” Een prachtige citaat van wetenschapsjournalist Mark Mieras. En omdat ik sterk geloof dat een goede cultuureducatie een grote bijdrage levert aan het leervermogen van leerlingen. Want kunst leert je immers op een andere manier kijken en begrijpen.  Gelooft ik daarom dat kunsteducatie ingezet kan worden voor het leren over meer onderwerpen dan alleen de kunsten. Kunst gaat immers bijna nooit over kunst, maar het biedt ons een venster op de wereld om ons heen. Dat is wat wij ook met het kunst-doeboek creatieve munitie willen kunstprojecten aanreiken die kinderen aanzetten tot nadenken, actie laten ondernemen om zo weer volwassen na te laten denken over de wereld waarin we leven. Bovenstaand filmpje wil ik jullie dan ook niet onthouden. Mark Mieras legt hier uit waarom kunsteducatie broodnodig is voor het kinderbrein. Kunst is een essentieel spel om te overleven in onze huidige maatschappij, en daarom is het belangrijk dat wij kunstonderwijs serieus nemen.